Na marginesie książki Wędrujący świat

Wędrujący świat to książka wielodyscyplinarna i uwzględniająca długą perspektywę czasową. Takie najpewniej powinny być książki o rozwoju, ale nie zawsze takie są. W szczególności żałuję, że w polskiej historiografii praktycznie nie ma książek obejmujących wielki problem w długiej perspektywie czasowej, nieograniczonej do jednej epoki, a zarazem wielodyscyplinarnych.

Już z powyższego wynika, że autor nie jest wąskim ekonomistą. Podkreśla społeczny wymiar gospodarowania. Widzi, że nie wszystko sprowadza się do pieniędzy. Widzi zróżnicowanie skutków wprowadzania nowych rozwiązań technicznych. Parafrazując znane powiedzenie można skonstatować, iż autor wie, że gospodarka to sprawa zbyt poważna, by pozostawiać ją jedynie ekonomistom. Sam mówi, że o bardzo wielu sprawach, także gospodarowania, decyduje kultura. W tym sensie idzie wbrew tendencji, chyba dziś dominującej w ekonomii, do tworzenia jakoby uniwersalnych modeli z jednej strony, a sprowadzania nauczania ekonomii do uczenia technik rachunkowości itd. z drugiej.

Ponieważ nikt nie ma jednak możliwości, ażeby być nieograniczenie szerokim, zawsze można pójść – także autor mógłby pójść – jeszcze dalej w kierunku analizowania innych pól otaczającej nas rzeczywistości. Pełna zgoda z profesorem Kołodką, że „kluczowa jest rola motywacji”; że, „aby coś robić – wymyślać, projektować, organizować, zarządzać, produkować, dzielić, transportować, magazynować, sprzedawać, konsumować – trzeba chcieć”; że „oddolne pragnienie podejmowania jakiejś ekonomicznej działalności jest dużo lepszym podłożem motywacji niż przymus narzucany z zewnątrz” (s. 311). Jednakże to najczęściej inne niż ekonomia nauki powinny powiedzieć, dlaczego nieraz owej motywacji brak. Równie ważne w naukach społecznych jest badanie systemów gospodarczych i społecznych motywujących do działania, jak i systemów antymotywacyjnych.

Grzegorz W. Kołodko, „Wędrujący świat”, Prószyński i S-ka, Warszawa 2008, s. 440.