Od Naczelnego

Szanowni Państwo,

Historia gospodarcza świata dowodzi, że wszelki postęp gospodarczy miał zawsze swoje źródła w pojawianiu się przełomowych tech­nik i technologii. To co jednak się wyróżnia i zasługuje na szczególną uwagę w ostatnich czasach, to rola, jaką w tym procesie odgry­wają różnorodne systemy sieciowe, które two­rzyły kolejne podstawy infrastrukturalne tego postępu. Warto więc w tym miejscu przypo­mnieć pojawienie się pierwszych sieci kole­jowych, następnie sieci autostrad, sieci połą­czeń lotniczych, sieci połączeń telegraficznych i telefonicznych, a obecnie sieci Internetu. Wszystkie one radykalnie zmieniały równo­cześnie modele i sposoby prowadzenia dzia­łalności gospodarczej.

Powstaje jednak pytanie, czy zmianom tym także towarzyszyły zmiany w podstawo­wych zasadach funkcjonowania gospodarki rynkowej? Czy w związku z tym ma głębszy sens wprowadzanie takich pojęć, jak "stara" i "nowa" gospodarka, a także dodawanie róż­nych przedrostków do pojęcia biznesu, i mó­wienie np. o e-biznesie? Po euforycznym okre­sie stosowania tych określeń, coraz powszech­niejsze staje się przekonanie, że sieciowe tech­nologie ITC, które niewątpliwie rewolucjoni­zują modele i metody prowadzania działal­ności gospodarczej, nie wpływają jednak na zmianę podstawowych reguł mechanizmów rynkowych, na zmianę podejścia do IT. Dla­tego też proponujemy Państwu w tym nume­rze kwartalnika spojrzeć na rolę IT w przed­siębiorstwie i gospodarce bez emocji.

Podejmujemy w nim również bardzo ma­ło rozpoznany i niedoceniany w prawie upad­łościowym przedsiębiorstw problem nurtu naprawczego, oraz związane z nim nadzieje i rozczarowania. Uwadze Państwa polecamy także coraz popularniejsze w świecie, a w Pol­sce będące ciągle w fazie początkowej, choć z dużą perspektywą rozwoju - zjawisko wy­kupów menedżerskich.

Dlatego też warto się zastanowić nad kluczowymi czynnikami, które wpływają na różnicowanie efektów działalności przedsię­biorstw. Użyteczną teorią pozwalającą na wy­jaśnienie fenomenu długookresowej przewagi konkurencyjnej jest koncepcja mechanizmu izolacji. Umożliwia ona określenie czynników, pozwalających na powstawanie mechanizmu izolacji w zakresie wyrównywania się wyni­ków działalności przedsiębiorstw, co jednak każdorazowo wymaga empirycznej weryfika­cji przyjętych założeń.

Niewątpliwie współcześnie wiodące zna­czenie dla długookresowych przewag konku­rencyjnych przedsiębiorstw ma wiedza. Mó­wiąc o gospodarce opartej na wiedzy zapo­mina się niekiedy, że wspiera się ona na czte­rech ściśle ze sobą powiązanych i wzajemnie uwarunkowanych filarach. Są nimi eduka­cja, innowacje, infrastruktura informacyjna i zachęty ekonomiczne. Bank Światowy, bu­dując ranking państw według stopnia rozwo­ju gospodarki wiedzy, oparł swoje analizy na osiemdziesięciu zmiennych opisujących inno­wacyjność tych państw, funkcjonowanie ich systemów edukacyjnych, stan infrastruktu­ry informacyjnej, istniejące systemy ekono­micznych zachęt do wykorzystywania wiedzy w procesach gospodarczych i tworzenia jej. Zbudowany w oparciu o te zmienne indeks go­spodarki wiedzy (knowledge economy index) pokazuje na związek między tymi wskaźnika­mi a dochodem narodowym brutto per capi­ta. Te i inne artykuły - m.in. w dziale "Rynki wschodzące" - polecamy w bieżącym numerze kwartalnika Państwa życzliwej uwadze.

Z wyrazami szacunku
prof. Andrzej Herman Redaktor Naczelny